> Nie. Na przykład unixowe polecenia takie jak mkdir czy rm nie są czysto
> funkcyjne, bo ich istotą jest wykonanie pewnego skutku ubocznego -- zmiana
> pewnego stanu.

Dokładnie to samo można powiedzieć o każdym programie, który cokolwiek produkuje na
swoim wyjściu - bo operacje I/O (czyli również pisanie na stdout) to skutki uboczne.
Nawet dokładnie tak się to nazywa w standardzie np. języka C.

Czyli przeginając argument w drugą stronę, można powiedzieć, że wszystkie
interesujące programy produkują jakieś skutki uboczne (w przeciwnym razie nie ma po
co ich uruchamiać), więc zgodnie z Twoją definicją nie są "czysto funkcyjne". Czy
znowu to pojęcie nie jest użyteczne.

> bazuje na operacji niedeterministycznej,
> ponieważ losuje pewien obiekt.

"Losowanie" generatorem liczb pseudolosowych jest deterministyczne, tak jak każda
inna sekwencja operacji arytmetycznych. A odwoływanie się do zewnętrznych źródeł
szumu jest operacją wejścia, czyli znowu mówimy o deterministycznym programie, który
przetwarza wejście na wyjście - i który dla takiego samego szumu da zawsze te same
wyniki. Czyli który dla takiego samego wejścia da takie same wyjście. Sorry.

> Zatem nie jest ze swojej istoty czysto
> funkcyjny.

I dalej nie wiemy, co to niby miałoby oznaczać.
Podsumujmy co wiemy do tej pory:
- wszystkie programy deterministycznie przetwarzają wejście na wyjście i produkują
przy tej okazji skutki uboczne.

> Określenie "czysto funkcyjny" jest bardzo praktyczne, ponieważ
> wyznacza środki analizy potrzebne do tego, żeby analizować dany
> system.

Łomatko.

> Systemy czysto funkcyjne można analizować w terminach
> podstawień wartości wyrażeń za wyrażenia.

Czyli wszystkie programy można tak analizować. Każdy program jest deterministyczną
funkcją Input -> Output.
Dlatego to pojęcie nie jest użyteczne.

> Bo rzeczywiście, wiele kompilatorów działa tak, że wykonuje pewien
> efekt uboczny, np. sprawia, że na dysku pojawiają się jakieś pliki
> (i czasem też znikają). Ale to nie należy do jego istoty, tylko
> jest szczegółem implementacyjnym

W ten sposób można opisać każdy program - tzn. że owszem, robi efekty uboczne przy
okazji operacji I/O (które są potrzebne, że przeczytać wejście i wyprodukować coś na
wyjściu), ale one nie należą do jego istoty, tylko są szczegółem implementacyjnym,
więc...

Więc znowu albo każdy program jest "czysto cośtam", albo każdy nie jest.

> > Poza tym, obowiązuje zasada "nie wiem o co chodzi, ale chętnie się wypowiem".
>
> A, to przepraszam :)

Proszę. :-)

--
Maciej Sobczak * http://www.inspirel.com